Każdy, kto prowadzi sklep, zna dwa stosy. Pierwszy to kartony, w których wysyłasz towar. Drugi to kartony, w których towar do Ciebie przyjechał – i to one są cichym problemem formalnym, bo w tej roli nie jesteś już sprzedawcą opakowań, a wytwórcą odpadu.
Granica jest jedna i konkretna: 500 kg makulatury w roku. Poniżej nie musisz prowadzić ewidencji ani rejestrować się w BDO, powyżej musisz robić jedno i drugie. Policzyliśmy na wagach z naszego katalogu, ile to realnie kartonów, i wyszło mniej, niż większość osób zakłada – przy większych rozmiarach około 540 sztuk rocznie.
W skrócie: Dla kodu 15 01 01 (opakowania z papieru i tektury) limit zwolnienia z ewidencji to 0,5 Mg, czyli 500 kg rocznie – rozporządzenie z 5 listopada 2024 (Dz.U. 2024 poz. 1644), obowiązuje od 1 stycznia 2025. Zwolnienie działa, tylko gdy spełnisz kryterium rodzaju i ilości jednocześnie. Przekroczenie choćby jednego limitu uruchamia pełną ewidencję i wpis do BDO. Skup przyjmujący odpad od zwolnionego wytwórcy musi ująć go we własnej karcie ewidencji.
Dwie różne role, dwa różne obowiązki
Ta sama firma występuje w systemie odpadowym dwa razy i to główne źródło nieporozumień. Jako wprowadzający opakowania odpowiadasz za opakowania, w których wysyłasz towar do klienta – tu działa opłata produktowa i sprawozdawczość. Jako wytwórca odpadów odpowiadasz za kartony, które sam rozpakowałeś i wyrzuciłeś.
Druga rola pojawia się u praktycznie każdego: odpady z grupy 15 powstają przy rozpakowywaniu opakowań zbiorczych, więc wystarczy, że przyjmujesz dostawy. W małych firmach, sklepach i biurach powstają w niewielkich ilościach – i właśnie dlatego ustawodawca przewidział progi, poniżej których nie trzeba niczego ewidencjonować.
| Rola | Czego dotyczy | Co z niej wynika |
|---|---|---|
| Wprowadzający opakowania | Kartony, w których wysyłasz towar klientowi | Opłata produktowa, sprawozdanie, poziomy odzysku |
| Wytwórca odpadów | Kartony, w których towar przyjechał do Ciebie | Ewidencja i wpis do BDO powyżej progu ilościowego |
| Posiadacz odpadów | Odpad od momentu wytworzenia do przekazania | Obowiązek przekazania uprawnionemu odbiorcy |
Obie wyróżnione role występują równolegle i rozliczają się osobno – jedna nie zwalnia z drugiej.
O pierwszej roli pisaliśmy już osobno: obowiązki wprowadzającego zebraliśmy we wpisie o BDO dla sklepu internetowego, a samo liczenie stawek w tekście o opłacie produktowej. Ten wpis dotyczy wyłącznie drugiej roli.
Limit 500 kg i akt, który go ustala
Progi wyznacza rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 roku w sprawie rodzajów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji (Dz.U. 2024 poz. 1644). Weszło w życie 1 stycznia 2025, żeby nie zmieniać zasad w trakcie roku sprawozdawczego, i uchyliło poprzednie rozporządzenie z 2019 roku.
Dla interesującego nas kodu 15 01 01 – opakowania z papieru i tektury załącznik podaje do 0,5 Mg na rok, czyli 500 kilogramów. Warto wiedzieć, że zmiana z 2025 roku nie dotknęła limitów dla odpadów innych niż niebezpieczne – te zostały bez zmian. Przebudowano natomiast listę odpadów niebezpiecznych, z której usunięto między innymi kod 15 01 10, czyli opakowania z pozostałościami substancji niebezpiecznych. Tego kodu nie wolno mylić z 15 01 01, bo nie ma już dla niego żadnego zwolnienia.
Ile to realnie kartonów
„Pięćset kilogramów” brzmi jak dużo, dopóki nie przeliczy się tego na sztuki. Wzięliśmy realne wagi z naszego katalogu – te same, które widzisz w karcie produktu – i podzieliliśmy limit na trzy typowe rozmiary.
| Karton | Waga sztuki | Ile sztuk to 500 kg | Miesięcznie |
|---|---|---|---|
| 300 × 200 × 100 mm, 3W fala B | 0,109 kg | około 4 580 | około 380 |
| 400 × 300 × 200 mm, 3W fala B | 0,251 kg | około 1 990 | około 165 |
| 600 × 400 × 400 mm, 5W fala BC | 0,924 kg | około 540 | około 45 |
Wagi z naszego katalogu, stan na 8 października 2026. Liczby zaokrąglone; limit dotyczy wszystkich odpadów tego kodu w firmie, nie jednego rozmiaru.
Ostatni wiersz jest tym, który zmienia obraz sytuacji. Przy dużych kartonach limit wyczerpuje się na czterdziestu pięciu sztukach miesięcznie. Firma przyjmująca dwie dostawy palet w miesiącu i rozpakowująca towar z dużych opakowań zbiorczych przekracza próg bez żadnego poczucia, że robi cokolwiek na skalę.
Zwolnienie działa tylko łącznie
To warunek, o który najłatwiej się potknąć. Ze zwolnienia korzystasz wyłącznie wtedy, gdy spełniasz jednocześnie kryterium rodzajowe i ilościowe – odpad musi być na liście i mieścić się w limicie. Przekroczenie choćby jednego z limitów oznacza pełną ewidencję oraz obowiązek wpisu do rejestru BDO.
Jest też odwrotna strona tego medalu, pocieszająca: poniżej progu nie potrzebujesz ani ewidencji, ani wpisu do BDO z tytułu wytwarzania odpadów. Uwaga tylko na skrót myślowy – uproszczona ewidencja prowadzona na samych kartach przekazania odpadu nie zwalnia z obowiązku wpisu. Jak wygląda sama ewidencja, opisaliśmy we wpisie o prowadzeniu ewidencji opakowań.
Powiązane: BDO dla sklepu internetowego oraz Ile razy można przetworzyć karton.
Kiedy makulatura jest odpadem komunalnym
Jest jeszcze jedna furtka i dotyczy mniejszych działalności. Odpady powstające w ramach działalności biurowej albo innej drobnej działalności gospodarczej, o charakterze i składzie podobnym do powstających w gospodarstwach domowych i niezawierające odpadów niebezpiecznych, mogą być traktowane jako odpady komunalne. Makulatura i zwykłe opakowania mieszczą się w tym opisie.
Praktycznie oznacza to, że biuro czy mały punkt handlowy może oddawać kartony w systemie gminnym razem z resztą odpadów komunalnych. Granica jest jednak płynna i zależy od skali – pakownia wysyłająca setki paczek miesięcznie trudno obroni tezę, że jej odpady są „podobne do domowych”. Przy wątpliwościach warto to przegadać z gminą albo doradcą, bo to właśnie ten punkt sprawdza kontrola.
Oddanie do skupu i karta ewidencji
Kartony można oddać do skupu makulatury i zwykle jest to rozwiązanie najprostsze. Warto wiedzieć, jak wygląda to z drugiej strony: podmiot przejmujący odpady od wytwórcy zwolnionego z ewidencji musi ująć je w swojej karcie ewidencji odpadów, wskazując, że pochodzą od wytwórcy zwolnionego z takiego obowiązku.
Z tego wynika praktyczna wskazówka: oddawaj odpad podmiotowi, który ma uprawnienia i potrafi to zaksięgować. Jeśli skup prosi Cię o numer BDO, a Ty korzystasz ze zwolnienia, powiedz to wprost – on ma przewidzianą procedurę dla takiej sytuacji. Czego szuka kontrola w dokumentach, zebraliśmy we wpisie o kontroli WIOŚ.
Jakość decyduje, czy to surowiec
Formalności to jedna strona, druga to wartość tego, co oddajesz. Karton zebrany porządnie i trzymany pod dachem jest surowcem, za który skup płaci. Ten sam karton po dwóch dniach deszczu traci wartość, bo mokra masa psuje się w sprasowanej beli i obniża jakość całej partii.
Dwie rzeczy warto rozdzielić na starcie: kartony czyste i suche osobno, zatłuszczone osobno. Jedno opakowanie po jedzeniu potrafi zepsuć partię, a tłuszczu nie da się usunąć w procesie. Taśm natomiast nie trzeba odklejać – linia sobie z nimi radzi. Szerzej o tym, co dzieje się z kartonem po oddaniu, pisaliśmy we wpisie o liczbie cykli recyklingu.
Co zrobić w firmie
- Zważ jedną belę albo jeden tydzień zbiórki. Bez tego nie wiesz, czy jesteś przy 200 czy przy 900 kilogramach w roku.
- Przelicz limit na sztuki swoich kartonów. Przy dużych rozmiarach 500 kg to około 45 sztuk miesięcznie, przy małych kilkaset.
- Sprawdź oba kryteria. Zwolnienie wymaga i właściwego kodu, i ilości poniżej progu – jedno bez drugiego nie działa.
- Nie mieszaj roli wprowadzającego z rolą wytwórcy. To dwa osobne rozliczenia i spełnienie jednego nie zwalnia z drugiego.
- Zadbaj o zadaszone miejsce. Decyduje o tym, czy oddajesz surowiec, za który dostaniesz pieniądze, czy odpad do utylizacji.
- Zapisz, komu oddajesz. Nazwa odbiorcy i daty to minimum, które przyda się przy każdej rozmowie z kontrolą.
Punkt pierwszy zajmuje kwadrans i rozstrzyga wszystko pozostałe. Dopóki nie znasz własnej masy, każda dyskusja o progach jest teoretyczna – a próg jest jeden i nie zależy od tego, jak dużą firmą się czujesz.
Najczęściej zadawane pytania
Ile makulatury rocznie zwalnia z ewidencji odpadów?
Dla kodu 15 01 01, czyli opakowań z papieru i tektury, limit wynosi 0,5 Mg na rok. To 500 kilogramów liczonych dla całej firmy. Progi określa rozporządzenie z listopada 2024 roku, obowiązujące od stycznia 2025.
Czy muszę rejestrować się w BDO z powodu kartonów po dostawach?
Poniżej progu ilościowego nie musisz ani prowadzić ewidencji, ani uzyskiwać wpisu. Powyżej progu potrzebujesz obu rzeczy naraz. Przekroczenie choćby jednego limitu uruchamia cały obowiązek.
Czy kartony z firmy mogą iść jako odpad komunalny?
Mogą, jeśli pochodzą z działalności biurowej lub innej drobnej i są podobne charakterem do odpadów domowych. Nie mogą zawierać odpadów niebezpiecznych. Przy większej skali ta kwalifikacja przestaje być obronna.
Czy skup może przyjąć odpad bez mojego numeru BDO?
Tak, bo przejmujący ujmuje taki odpad we własnej karcie ewidencji. Zaznacza przy tym, że pochodzi od wytwórcy zwolnionego z obowiązku ewidencji. Warto poinformować skup o korzystaniu ze zwolnienia.
Czy trzeba odklejać taśmy przed oddaniem kartonów?
Nie, proces oczyszczania w papierni radzi sobie z taśmami i zszywkami. Realnym problemem są wilgoć oraz tłuszcz, których usunąć się nie da. Dlatego kartony zatłuszczone warto zbierać osobno.
Potrzebujesz pomocy z wyborem kartonu?
Jeśli prowadzisz sklep internetowy lub pakownię i nie wiesz, który rodzaj kartonu sprawdzi się przy Twoim asortymencie – napisz lub zadzwoń. Doradzimy konstrukcję, gramaturę i rozmiar bezpłatnie. CartonCraft to polski producent kartonów z Nakła Śląskiego – zamówienia realizujemy obecnie w 3–10 dni roboczych, w całej Polsce, z darmową dostawą od 500 zł.
Przejdź do sklepu z kartonami klapowymi w 108 rozmiarach, sprawdź porównanie konstrukcji 3W vs 5W albo skontaktuj się z naszym zespołem – odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego. Karton w innym wymiarze zrobimy na zamówienie – wycenę przygotujemy telefonicznie albo mailowo.
Źródła
- Rozporządzenie MKiŚ z 5 listopada 2024 (Dz.U. 2024 poz. 1644) – rodzaje i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji, wraz z załącznikiem.
- BDO – komunikat o nowym rozporządzeniu – zakres zmian od 1 stycznia 2025 i uchylenie poprzedniego aktu.
- Biznes.gov.pl – odpady: rejestracja, ewidencja i sprawozdawczość – obowiązki wytwórcy odpadów oraz zasady przekazywania odpadów uprawnionym podmiotom.
- Teraz Środowisko – nowa lista odpadów zwolnionych z ewidencji – omówienie zmian w wykazie, w tym usunięcia kodów odpadów niebezpiecznych.