W polskim internecie krążą dwie liczby i obie podaje się jako pewnik. Jedna mówi, że włókno celulozowe wytrzymuje 5–7 cykli, po których staje się za krótkie. Druga – że tekturę da się przetworzyć ponad 25 razy bez utraty właściwości. Różnica jest pięciokrotna, więc przynajmniej jedna z nich musi być źle użyta.
Doszliśmy do badania źródłowego i wyszło coś, czego nie znaleźliśmy w żadnym polskim omówieniu: liczba 25 nie dotyczy tektury falistej. Poniżej wyjaśniamy, czego dotyczy, co wyszło dla papierów używanych do produkcji tektury falistej, i dlaczego realnym ogranicznikiem recyklingu nie jest wcale włókno.
W skrócie: Wynik „ponad 25 cykli bez negatywnego wpływu” pochodzi z badania Politechniki w Grazu z 2021 roku i dotyczył tektury pudełkowej, niepowlekanej. Wcześniejsze badanie papierów stosowanych do tektury falistej pokazało w tym samym zakresie spadek właściwości mechanicznych o 5–10%. Realnym ogranicznikiem jest jakość zbiórki i sortowania, nie długość włókna. Karton dyskwalifikuje przede wszystkim wilgoć i tłuszcz.
Skąd się wzięło „25 razy”
Źródłem jest badanie Politechniki w Grazu z 2021 roku, prowadzone przez zespół pod kierunkiem Rene Eckharta. Naukowcy przepuścili opakowanie z tektury pudełkowej przez pełny cykl recyklingu 25 razy i sprawdzali po każdym przejściu właściwości mechaniczne: wytrzymałość własną materiału, odporność na zgniatanie oraz zdolność włókna do pęcznienia.
Wynik był mocny: brak negatywnego wpływu na właściwości mechaniczne, a zdolność pęcznienia włókna nie pokazała wyraźnego trendu spadkowego. Autorzy napisali, że samo włókno pozwala na recykling powyżej 25 cykli bez trudności i że w badaniu nie widać żadnego trendu ograniczającego.
Dwa zastrzeżenia, które warto podać uczciwie. Badanie zamówiła branżowa organizacja Pro Carton, co nie podważa metody, ale trzeba o tym wiedzieć. I drugie, ważniejsze: materiałem była tektura pudełkowa, niepowlekana – ta, z której robi się pudełka składane na kosmetyki czy leki. Nie tektura falista.
Dla tektury falistej wyszło inaczej
I tu jest sedno, które w polskich omówieniach ginie. Wcześniejsze badanie skupione na papierach stosowanych do produkcji tektury falistej wykazało w tym samym zakresie cykli spadek właściwości mechanicznych o 5 do 10 procent. Czyli dokładnie ten materiał, z którego powstają kartony wysyłkowe, zachowuje się gorzej niż tektura pudełkowa z nagłówkowego badania.
To nie dyskwalifikuje recyklingu tektury falistej – 5–10% po dwudziestu kilku cyklach nadal jest wynikiem dobrym. Ale przenoszenie liczby 25 na kartony wysyłkowe jest nadużyciem, a od 27 września 2026 w Unii takie przenoszenie wchodzi już na pole twierdzeń środowiskowych bez dowodu. Jak wygląda czarna lista, opisaliśmy we wpisie o ekooznaczeniach a greenwashingu.
| Twierdzenie | Czego dotyczy | Wynik |
|---|---|---|
| „Ponad 25 cykli” | Tektura pudełkowa, niepowlekana (Politechnika w Grazu, 2021) | Brak negatywnego wpływu na właściwości mechaniczne |
| Badanie wcześniejsze | Papiery do produkcji tektury falistej | Spadek właściwości mechanicznych o 5–10% |
| Potoczne „5–7 razy” | Przypisywane włóknu celulozowemu ogólnie | Powtarzane bez wskazania materiału i metody |
| Zdolność pęcznienia włókna | Tektura pudełkowa, 25 cykli | Brak wyraźnego trendu spadkowego |
Dwa pierwsze wiersze to ten sam zakres cykli i dwa różne materiały – stąd rozbieżność, którą powtarza się jako sprzeczność.
Droga kartonu od pojemnika do nowej tektury
Żeby zrozumieć, gdzie naprawdę tracimy surowiec, warto przejść całą ścieżkę. Karton z niebieskiego pojemnika jedzie na sortownię, gdzie oddziela się go od frakcji obcych. Potem idzie mechaniczne oczyszczanie, w którym usuwa się zszywki, spinki i piasek. Dopiero oczyszczona masa trafia do papierni i wraca jako nowa tektura falista albo papier.
Warto wiedzieć, co z tej masy powstaje, bo to domyka obieg bez żadnej magii. Z makulatury wytwarza się przede wszystkim papiery na warstwy płaskie i na falę, czyli dokładnie składniki nowej tektury falistej, a także część tektur pudełkowych. Karton wysyłkowy wraca więc najczęściej jako kolejny karton wysyłkowy – nie jako produkt gorszej kategorii.
Każdy z tych etapów ma swój koszt w postaci odrzutu. I to nie włókno jest tu najsłabszym punktem – najsłabszy punkt pojawia się znacznie wcześniej, jeszcze w pojemniku.
Co dyskwalifikuje karton
Lista jest krótka i w większości dotyczy rzeczy, które sklep kontroluje sam. Do pojemnika na papier nie trafiają opakowania zatłuszczone, opakowania wielomateriałowe, tapety, worki po materiałach budowlanych ani artykuły higieniczne. Warunek brzegowy dla tektury jest jeden: ma być czysta i sucha, bez resztek jedzenia.
| Element | Do papieru? | Dlaczego |
|---|---|---|
| Czysty, suchy karton | Tak | Podstawowy surowiec dla papierni |
| Karton z taśmą i etykietą | Tak | Oddzielane w oczyszczaniu, ale klej bywa problemem |
| Karton zamoczony | Nie | Masa traci wartość, rośnie ryzyko pleśni w belach |
| Karton zatłuszczony | Nie | Tłuszcz nie daje się usunąć w procesie |
| Opakowanie wielomateriałowe | Nie | Warstwy folii i aluminium wymagają innej linii |
| Worki po materiałach budowlanych | Nie | Pozostałości spoiw i pyłu |
Dwa wyróżnione wiersze to cała różnica, na którą masz wpływ w pakowni i w magazynie.
Dlaczego sucha i czysta decyduje
Tektura jest higroskopijna, czyli chłonie wodę z powietrza – i to pracuje przeciwko niej na obu końcach życia. Nowy karton traci sztywność i nośność, gdy nabierze wilgoci; zużyty karton traci wartość jako surowiec, bo mokra masa w beli psuje się i obniża jakość całej partii.
Praktycznie oznacza to jedno: miejsce na makulaturę musi być zadaszone. Karton zebrany porządnie i trzymany pod dachem to surowiec; ten sam karton po dwóch dniach deszczu to odpad do spalenia. Jak wilgoć działa na karton jeszcze przed użyciem, opisaliśmy we wpisie o przechowywaniu kartonów.
Powiązane: Klasy recyklingowalności opakowań oraz Rodzaje tektury falistej i symbole.
Taśma, kleje i stickies
Kleje z taśm samoprzylepnych to w papierni osobna kategoria kłopotu, nazywana stickies. Lepkie drobiny przechodzą przez oczyszczanie, osadzają się na sitach i filcach, zatrzymują maszynę i trafiają do gotowego papieru jako defekt. Nie dyskwalifikują kartonu z recyklingu, ale obniżają sprawność całego procesu.
Z punktu widzenia pakowni wniosek jest spokojny: taśmy nie trzeba odklejać przed wyrzuceniem kartonu, bo linia sobie z nią radzi. Warto natomiast wiedzieć, że taśma papierowa aktywowana wodą jest w tym procesie łatwiejsza niż folia z klejem akrylowym. Różnice zebraliśmy we wpisie o taśmach do pakowania kartonów.
Realnym ogranicznikiem nie jest włókno
To najważniejszy wniosek z całej tej arytmetyki. Jak wskazują opracowania branżowe, głównym czynnikiem ograniczającym liczbę cykli nie jest sama celuloza, a sposób zbierania i sortowania materiałów na rynku. Innymi słowy: nie przegrywamy na fizyce włókna, przegrywamy na logistyce i jakości zbiórki.
Jakość zbieranego w Polsce papieru jest przy tym przedmiotem regularnej krytyki branży papierniczej. Oznacza to, że pojedynczy sklep, który segreguje porządnie, ma realny wpływ – nie symboliczny. Jeden zamoczony karton w beli psuje więcej niż dwadzieścia cykli przetworzenia poprawia.
Co z tego wynika dla sklepu
- Zadaszone miejsce na makulaturę. Najtańsza i najskuteczniejsza zmiana – decyduje, czy oddajesz surowiec czy odpad.
- Osobny pojemnik na kartony zatłuszczone. Jedno opakowanie po jedzeniu potrafi obniżyć jakość partii.
- Nie odklejaj taśm. Linia sobie radzi, a Twój czas jest droższy niż zysk procesowy.
- Nie pisz „nieskończenie recyklingowalny”. Takie hasło bez dowodu trafia dziś na czarną listę twierdzeń środowiskowych.
- Jeśli podajesz liczbę cykli, podaj materiał. „Ponad 25 cykli” dotyczy tektury pudełkowej, nie kartonu wysyłkowego.
Co do samego surowca: tektura falista nadaje się do recyklingu w strumieniu papieru i jest w nim jednym z łatwiejszych materiałów. Dlaczego warto po nią sięgać, rozwinęliśmy we wpisie o tekturze z makulatury.
Najczęściej zadawane pytania
Ile razy można przetworzyć karton wysyłkowy?
Badanie papierów do tektury falistej pokazało spadek właściwości mechanicznych o 5–10% w zakresie ponad dwudziestu cykli. Wynik „ponad 25 cykli bez wpływu” dotyczył tektury pudełkowej, nie falistej. Obu liczb nie należy mieszać.
Czy trzeba odklejać taśmę przed wyrzuceniem kartonu?
Nie, bo proces oczyszczania usuwa większość zanieczyszczeń mechanicznych. Kleje z taśm tworzą w papierni problem znany jako stickies, ale nie dyskwalifikują kartonu. Twój czas pracy jest wart więcej niż ten zysk.
Dlaczego zamoczony karton nie nadaje się do recyklingu?
Mokra masa traci wartość surowcową, a w sprasowanej beli zaczyna się psuć. Jeden przemoczony karton obniża wtedy jakość całej partii. Dlatego miejsce na makulaturę powinno być zadaszone.
Co nie może trafić do pojemnika na papier?
Opakowania zatłuszczone, wielomateriałowe, tapety, worki po materiałach budowlanych i artykuły higieniczne. Tektura ma być czysta i sucha, bez resztek jedzenia. Pozostałe kartony wysyłkowe są w tym strumieniu bezproblemowe.
Czy mogę napisać, że mój karton jest w pełni recyklingowalny?
Bezpieczniej napisać, że nadaje się do recyklingu w strumieniu papieru, i to udokumentować. Ogólne hasła o nieskończonym recyklingu należą do twierdzeń środowiskowych wymagających dowodu. Konkret jest tu po prostu mocniejszy.
Potrzebujesz pomocy z wyborem kartonu?
Jeśli prowadzisz sklep internetowy lub pakownię i nie wiesz, który rodzaj kartonu sprawdzi się przy Twoim asortymencie – napisz lub zadzwoń. Doradzimy konstrukcję, gramaturę i rozmiar bezpłatnie. CartonCraft to polski producent kartonów z Nakła Śląskiego – zamówienia realizujemy obecnie w 3–10 dni roboczych, w całej Polsce, z darmową dostawą od 500 zł.
Przejdź do sklepu z kartonami klapowymi w 119 rozmiarach, sprawdź porównanie konstrukcji 3W vs 5W albo skontaktuj się z naszym zespołem – odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego. Karton w innym wymiarze zrobimy na zamówienie – wycenę przygotujemy telefonicznie albo mailowo.
Źródła
- Pro Carton – wyniki badania Politechniki w Grazu – komunikat zamawiającego o 25 cyklach recyklingu tektury pudełkowej.
- Packaging Europe – omówienie badania – zakres pomiarów oraz porównanie z wcześniejszym wynikiem 5–10% dla papierów do tektury falistej.
- Teraz Środowisko – jakość zbieranego papieru – stanowisko branży papierniczej o jakości surowca ze zbiórki w Polsce.