Kartony do żywności właśnie dostały nowe, twarde reguły gry. Od 12 sierpnia 2026 unijne rozporządzenie opakowaniowe PPWR zakazuje wprowadzania na rynek opakowań do kontaktu z żywnością zawierających PFAS — „wieczne chemikalia”, którymi przez lata uszczelniano papier przeciw tłuszczowi i wodzie — oraz utrzymuje limit metali ciężkich (100 mg/kg) dla wszystkich opakowań bez wyjątku. Dla sprzedawców żywności online, cukierni, piekarni i gastronomii oznacza to jedno kluczowe pytanie: czy mój karton jest legalny i skąd mam to wiedzieć? W tym wpisie tłumaczymy progi (25 ppb, 250 ppb, 50 ppm — trzy różne rzeczy!), wyjaśniamy, kiedy zwykły karton falisty w ogóle podlega przepisom o kontakcie z żywnością, i dajemy listę dokumentów, których masz prawo żądać od dostawcy opakowań.
Jeśli wysyłasz słoiki, kawę czy ciastka w kartonach i nie masz pewności, czy „zakaz PFAS” dotyczy także Ciebie — po tym tekście będziesz to wiedzieć co do przypadku.
W skrócie: od 12.08.2026 opakowania do kontaktu z żywnością nie mogą przekraczać progów PFAS: 25 µg/kg dla pojedynczego związku, 250 µg/kg dla sumy PFAS i 50 mg/kg dla PFAS ogółem. Wszystkie opakowania (nie tylko spożywcze) obowiązuje limit sumy metali ciężkich 100 mg/kg. Do standardowej tektury falistej PFAS nie są celowo dodawane — ryzyko dotyczy głównie papierów tłuszczoodpornych, pulpy formowanej i powlekanych kartonów. Karton czysto transportowy (żywność szczelnie zapakowana) nie jest opakowaniem do kontaktu z żywnością; pudełko na pizzę czy ciasto — jest.
Czym są PFAS i skąd wzięły się w papierze?
PFAS (związki per- i polifluoroalkilowe) to rodzina tysięcy syntetycznych substancji nazywanych „wiecznymi chemikaliami” — praktycznie nie rozkładają się w środowisku i akumulują w organizmach. W opakowaniach papierowych pełniły jedną funkcję: barierę przeciw tłuszczowi i wilgoci. Znajdowano je przede wszystkim w papierach tłuszczoodpornych, opakowaniach fast food, torebkach piekarniczych, kubkach, tackach z pulpy formowanej (ironicznie — często sprzedawanych jako „kompostowalne”) i powlekanych kartonach. Europejskie badania organizacji konsumenckich wykrywały PFAS w jednorazowych opakowaniach w całej UE, a Dania zakazała ich w papierowych opakowaniach spożywczych już w 2020 roku. PPWR rozciąga ten zakaz na całą Unię.
Progi i limity — tabela
| Limit | Czego dotyczy | Zakres opakowań |
|---|---|---|
100 mg/kg | suma ołowiu, kadmu, rtęci i chromu(VI) | wszystkie opakowania — także zwykłe kartony wysyłkowe |
25 µg/kg (ppb) | pojedynczy PFAS w analizie celowanej | tylko opakowania do kontaktu z żywnością |
250 µg/kg (ppb) | suma PFAS w analizie celowanej | tylko opakowania do kontaktu z żywnością |
50 mg/kg (ppm) | PFAS ogółem, łącznie z polimerycznymi | tylko opakowania do kontaktu z żywnością |
Wszystkie progi stosowane od 12.08.2026 (art. 5 PPWR). Uwaga na jednostki: 25 i 250 to mikrogramy na kilogram (ppb), 50 to miligramy na kilogram (ppm) — trzy rzędy wielkości różnicy. Limit metali ciężkich nie jest nowy — obowiązywał od dyrektywy 94/62/WE; PPWR przenosi go do rozporządzenia stosowanego wprost. Opakowania wprowadzone do obrotu przed 12.08.2026 mogą być sprzedawane do wyczerpania zapasów.
Czy zwykły karton falisty zawiera PFAS?
Dobra wiadomość: w standardowej tekturze falistej PFAS nie są celowo stosowane — karton transportowy nie musi być tłuszczoodporny, więc dodawanie kosztownej bariery chemicznej nie miałoby sensu. Jedyne realne ryzyko to śladowe ilości z makulatury: włókna z recyklingu mogą nieść pozostałości po dawnych opakowaniach powlekanych, co potwierdzają badania strumieni makulatury. Właśnie dlatego przepisy operują progami, a nie zerem absolutnym — a odpowiedzialny dostawca potrafi wykazać zgodność badaniami fluoru całkowitego. Warto wiedzieć, że unijne wytyczne przewidują testowanie krokowe: jeśli fluor całkowity w materiale nie przekracza 50 ppm, opakowanie jest zgodne bez dalszych analiz.
Kontakt bezpośredni czy transport? To zmienia wszystko
Kluczowe rozróżnienie prawne: przepisy o materiałach do kontaktu z żywnością (rozporządzenie 1935/2004) obejmują opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością lub takie, co do których można racjonalnie oczekiwać, że będą miały z nią styczność. W praktyce:
- Karton wysyłkowy dla żywności szczelnie zapakowanej (słoiki, konserwy, kawa w folii, suplementy w opakowaniach jednostkowych) — nie jest materiałem do kontaktu z żywnością; obowiązuje go „tylko” limit metali ciężkich jak każde opakowanie.
- Pudełko na pizzę, ciasto, pieczywo, tacka pod żywność luzem — jest opakowaniem do kontaktu z żywnością: progi PFAS, wymogi 1935/2004 i dobre praktyki produkcyjne (GMP z rozporządzenia 2023/2006) stosują się w całości.
- Suchy produkt wsypany luzem prosto do kartonu — robi z transportówki opakowanie do kontaktu z żywnością; jeśli tak pakujesz, potrzebujesz kartonu z odpowiednią dokumentacją.
Dla papieru i tektury nie ma zharmonizowanego szczegółowego środka UE — w praktyce branżowym punktem odniesienia jest niemiecka rekomendacja BfR XXXVI (lista dozwolonych substancji, kontakt do 90°C) oraz wytyczne CEPI/FEFCO, na które wskazują także polskie organy sanitarne. W Polsce nadzór sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna, a firmy produkujące, importujące lub dystrybuujące materiały do kontaktu z żywnością mają obowiązek rejestracji zakładu u powiatowego inspektora sanitarnego co najmniej 14 dni przed startem działalności.
Jakie dokumenty żądać od dostawcy kartonów?
- Deklaracja zgodności z art. 5 PPWR — metale ciężkie dla każdego kartonu, progi PFAS dla wersji do kontaktu z żywnością; od 12.08.2026 wytwórca i tak musi ją mieć w komplecie dokumentów — wzór omawiamy we wpisie o deklaracji zgodności PPWR.
- Pisemne oświadczenie zgodności z 1935/2004 dla kartonów food-contact — formalnie środka szczególnego dla papieru brak, ale to standard rynkowy i oczekiwanie Sanepidu.
- Potwierdzenie GMP (rozporządzenie 2023/2006) — że produkcja przebiega wg dobrych praktyk dla materiałów do kontaktu z żywnością.
- Wyniki badań — fluor całkowity lub analiza PFAS dla surowca food-contact, zgodność z BfR XXXVI (migracja, skład).
- Dokumentację techniczną opakowania — pełny wykaz elementów opisaliśmy przy dokumentacji technicznej PPWR.
Masz do tych informacji prawo — art. 16 PPWR zobowiązuje dostawców do przekazywania odbiorcom danych o zgodności. Dostawca, który na takie pytania odpowiada wymijająco, sam podpowiada, że warto poszukać innego.
Co to oznacza dla sprzedawców żywności online?
Dla większości e-sklepów spożywczych zmiana jest mniejsza, niż sugerują nagłówki: produkty jadą w słoikach, puszkach i szczelnych torebkach, a karton pełni rolę transportową — wystarczy standardowa zgodność opakowania (metale ciężkie) i dobra praktyka przy przechowywaniu kartonów w suchym magazynie. Czujność powinny zachować za to cukiernie, piekarnie i gastronomia wysyłkowa: pudełko mające bezpośredni kontakt z ciastem czy pieczywem musi mieć komplet dokumentów food-contact — i to po stronie sprzedawcy będzie ciężar wykazania, że go ma. Terminy wszystkich pozostałych wymogów PPWR zebraliśmy w harmonogramie, a listę kroków na 12 sierpnia — w checkliście gotowości. Pełny tekst rozporządzenia znajdziesz w EUR-Lex, a polskie wymogi dla materiałów do kontaktu z żywnością — na stronach Głównego Inspektoratu Sanitarnego.
Najczęstsze błędy i nieporozumienia
- „PPWR zakazuje PFAS we wszystkich opakowaniach” — nie; zakaz PFAS dotyczy wyłącznie opakowań do kontaktu z żywnością. Wszystkie opakowania obowiązuje za to limit metali ciężkich.
- Mylenie ppb z ppm — progi 25 i 250 to mikrogramy/kg, próg 50 to miligramy/kg; pomylenie jednostek zmienia wynik o trzy rzędy wielkości.
- „Limit metali ciężkich to nowość” — obowiązywał od lat na mocy dyrektywy 94/62/WE; nowa jest ranga (rozporządzenie stosowane wprost) i egzekwowanie.
- „Kompostowalne = bezpieczne” — to właśnie w „eko” tackach z pulpy formowanej badania najczęściej znajdowały PFAS; certyfikat kompostowalności nie mówi nic o chemii.
- Brak rozróżnienia transport vs kontakt — żądanie dokumentów food-contact dla zwykłej transportówki to zbędny koszt, a ich brak dla pudełka na ciasto to realne ryzyko prawne.
Powiązane: Deklaracja zgodności PPWR — wzór oraz Jak przygotować sklep na PPWR.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zwykły karton wysyłkowy podlega zakazowi PFAS?
Nie — zakaz PFAS dotyczy opakowań do kontaktu z żywnością. Karton transportowy dla żywności szczelnie zapakowanej musi spełniać „tylko” limit metali ciężkich (100 mg/kg), obowiązujący wszystkie opakowania.
Jakie są progi PFAS od 12 sierpnia 2026?
Trzy: 25 µg/kg dla pojedynczego PFAS i 250 µg/kg dla sumy (analiza celowana, bez polimerów) oraz 50 mg/kg dla PFAS ogółem, łącznie z polimerycznymi. Przy fluorze całkowitym poniżej 50 ppm opakowanie uznaje się za zgodne bez dalszych badań.
Czy tektura falista zawiera PFAS?
PFAS nie są do niej celowo dodawane — nie pełnią w kartonie transportowym żadnej funkcji. Możliwe są śladowe ilości z włókien makulaturowych, dlatego przepisy operują progami; zgodność potwierdza badanie fluoru całkowitego u dostawcy.
W czym wysyłać ciasta i pieczywo, żeby być w zgodzie z przepisami?
W pudełkach z dokumentacją food-contact: oświadczeniem zgodności z rozporządzeniem 1935/2004, potwierdzeniem GMP i badaniami wg BfR XXXVI, a od 12.08.2026 także zgodnością z progami PFAS. Zewnętrzny karton transportowy może być standardowy.
Jakich dokumentów żądać od producenta kartonów?
Deklaracji zgodności z art. 5 PPWR (metale ciężkie, a dla food-contact także PFAS), oświadczenia zgodności z 1935/2004, potwierdzenia GMP i wyników badań surowca. Art. 16 PPWR daje Ci prawo do tych informacji — dostawca nie może odmówić.
Potrzebujesz pomocy z wyborem kartonu?
Jeśli prowadzisz sklep internetowy lub pakownię i nie wiesz, który rodzaj kartonu sprawdzi się przy Twoim asortymencie — napisz lub zadzwoń. Doradzimy konstrukcję, gramaturę i rozmiar bezpłatnie. CartonCraft to polski producent tektury z Nakła Śląskiego — kartony wysyłamy z naszego magazynu w 24 godziny robocze, w całej Polsce, z darmową dostawą od 400 zł.
Przejdź do sklepu z 199 rozmiarami kartonów klapowych, sprawdź porównanie konstrukcji 3W vs 5W albo skontaktuj się z naszym zespołem — odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego.