Zakaz greenwashingu: UE od 27 września, Polska dopiero od 2027

Trzy dni temu, 27 września 2026, w Unii Europejskiej zaczęły być stosowane przepisy, które wyrzucają słowo „eko” bez dowodu z opisów produktów i z opakowań. W Polsce tego dnia nie stało się nic. Nasza ustawa wdrażająca dyrektywę EmpCo (UE) 2024/825 przeszła przez Sejm 4 września, przez Senat 24 września – i wchodzi w życie dopiero 27 września 2027. Rok później niż w całej Unii.

To brzmi jak rok spokoju i właśnie dlatego jest groźne. Odroczenie przepisu nie jest zgodą na praktykę. UOKiK już postawił zarzuty greenwashingu siedmiu dużym firmom – na podstawie ustawy, która obowiązuje dziś. A jeśli sprzedajesz do Niemiec, Czech czy Francji, nowe zasady dotyczą Cię od 27 września 2026, bo liczy się prawo kraju konsumenta.

Dwie daty, dwa porządki prawne

Dyrektywa (UE) 2024/825 zmienia dwa filary prawa konsumenckiego: dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych 2005/29/WE oraz dyrektywę o prawach konsumentów 2011/83/UE. Weszła w życie 26 marca 2024, państwa miały przygotować krajowe przepisy do 27 marca 2026, a stosować je od 27 września 2026.

Polska pierwszego terminu nie dotrzymała i nie była sama. 28 maja 2026 Komisja wysłała wezwania do dwudziestu państw, w tym do Polski, dając dwa miesiące na zgłoszenie transpozycji. Projekt UC111 wpłynął do Sejmu 10 lipca i przeszedł całą ścieżkę w dwa miesiące – z jedną zmianą, która przesądza o wszystkim.

Dwa wyróżnione wiersze to jedyne daty, które musisz zapamiętać – różnią się o dokładnie rok.

Dlaczego Polska przesunęła termin o rok

Data przesunęła się nie przez opieszałość, lecz przez świadomą decyzję komisji po drugim czytaniu. Argument branży spożywczej był zaskakująco konkretny: opakowania z nieprawidłowymi oznaczeniami środowiskowymi leżą już wydrukowane w magazynach, a wejście przepisów we wrześniu 2026 oznaczałoby utylizację towaru w tych opakowaniach.

Andrzej Gantner z Polskiej Federacji Producentów Żywności ostrzegał, że „producenci będą zmuszeni do utylizacji już wyprodukowanej żywności” – przepis przeciw ekościemie wygenerowałby więc realne marnowanie żywności. UOKiK, który projekt przygotował, był początkowo przeciw odroczeniu, ale przy drugim czytaniu zmiany nie zablokował.

Pięć praktyk, które dotykają opakowań

EmpCo dopisuje nowe pozycje do listy praktyk zakazanych bezwarunkowo. To ważna konstrukcja prawna: przy czarnej liście urząd nie musi dowodzić, że konsument został wprowadzony w błąd – wystarczy dopasowanie praktyki do opisu. Pięć pozycji dotyczy wprost tego, co piszemy na kartonie i w opisie przesyłki.

1. Ogólne twierdzenia bez dowodu. „Eko”, „zielony”, „przyjazny środowisku”, „biobased” – zakazane bez uznanej, wysokiej efektywności środowiskowej, czyli EU Ecolabel, programu zgodnego z EN ISO 14024 albo najwyższej klasy według przepisów UE.
2. Twierdzenie o całym produkcie, gdy dotyczy tylko części. Przykład podany wprost w dyrektywie: produkt reklamowany jako „wykonany z materiału z recyklingu”, gdy z recyklingu jest wyłącznie opakowanie.
3. Neutralność klimatyczna z kompensacji. Zakazane, jeśli twierdzenie opiera się na kompensacji emisji poza łańcuchem wartości. Liczą się tylko realne redukcje w cyklu życia.
4. Własne etykiety zrównoważoności. Oznakowanie musi opierać się na systemie certyfikacji z nadzorem kompetentnej i niezależnej strony trzeciej albo pochodzić od organu publicznego. Zielony listek narysowany przez grafika tego nie spełnia.
5. Obietnice na przyszłość. Wymagają publicznie dostępnych zobowiązań w realnym planie wdrożenia, z mierzalnymi i terminowymi celami oraz niezależną weryfikacją zewnętrzną.

Reguła jest jedna: przymiotnik zamień na liczbę, dokument albo certyfikat z numerem.

Pułapka: ekologiczny produkt, bo karton z makulatury

Ta pozycja najczęściej dotyka sklepów, które niczego nie chciały zmyślać. Sklep przechodzi na kartony z makulatury, rezygnuje z folii bąbelkowej – i opisuje to w karcie produktu zdaniem „nasze produkty są ekologiczne„. To twierdzenie o całym produkcie oparte na cechach opakowania, czyli druga pozycja czarnej listy.

Poprawka jest prosta i nie odbiera argumentu sprzedażowego. Wystarczy przenieść twierdzenie tam, gdzie jest prawdziwe: nie „ekologiczny produkt”, a „wysyłamy w kartonie z makulatury, bez folii„. To zdanie mówi więcej i nie wymaga żadnego certyfikatu. Zasadę „konkret zamiast przymiotnika” rozwinęliśmy we wpisie o ekooznaczeniach opakowań a greenwashingu.

Druga pułapka wynika z PPWR. Od 2030 każde opakowanie w UE musi nadawać się do recyklingu, więc hasło „nadaje się do recyklingu” przestanie cokolwiek wyróżniać – stanie się warunkiem wejścia na rynek. Jeśli budujesz dziś komunikację na tym jednym zdaniu, za kilka lat zostaniesz z niczym. Szczegóły zebraliśmy we wpisie o klasach recyklingowalności opakowań.

Odroczenie nie legalizuje ekościemy

To najważniejszy wniosek z całej historii i najczęściej pomijany w omówieniach. Przesunięcie daty dotyczy nowej czarnej listy, a nie zakazu wprowadzania konsumenta w błąd – ten obowiązuje od lat w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Dowód jest w aktach urzędu. W lipcu 2025 Prezes UOKiK postawił zarzuty Allegro, DHL eCommerce, DPD Polska i InPostowi – za hasła o zielonej flocie, zerowej emisji i paczkach neutralnych środowiskowo. W styczniu 2026 zarzuty usłyszały Bolt, Tchibo i Zara. Żadne z tych postępowań nie czekało na EmpCo.

Różnica między dziś a wrześniem 2027 jest proceduralna, nie moralna. Dziś urząd musi wykazać, że hasło mogło wpłynąć na decyzję konsumenta – po zmianie wystarczy, że hasło jest na liście. Ryzyko istnieje w obu przypadkach, za rok będzie tylko tańsze do udowodnienia. Stawka jest ta sama: do 10% obrotu za praktykę i do 2 mln zł dla osoby zarządzającej.

Sprzedajesz do UE? Tam obowiązuje od zaraz

Polskie odroczenie jest polskie. W prawie konsumenckim decyduje prawo kraju, w którym mieszka konsument, więc sklep wysyłający paczki do Niemiec, Czech czy Francji odpowiada według przepisów tamtejszych. Tam, gdzie dyrektywę wdrożono na czas, nowe zasady stosuje się od 27 września 2026.

Skutek jest niewygodny: ten sam opis produktu i ten sam nadruk może być legalny w Polsce i zakazany w kraju odbiorcy. Jeśli sprzedajesz za granicę, rok przejściowy Cię nie obejmuje, a najprostszym rozwiązaniem jest jedna wersja komunikacji dla wszystkich rynków. Pozostałe obowiązki eksportowe zebraliśmy we wpisach o eksporcie do Niemiec i oznaczeniu Triman.

Dlaczego rok to mniej, niż się wydaje

Tu wracamy do argumentu, który przesunął datę. Producenci żywności bronili się zapasem wydrukowanych opakowań i mieli rację co do faktów. Ta sama arytmetyka działa jednak przeciwko każdemu, kto potraktuje rok jako czas bezczynności.

Nadruk zamawia się w nakładach, które starczają na wiele miesięcy, czasem na dwa lata. Karton z zielonym listkiem zamówiony w marcu 2027 będzie wychodził do klientów długo po wrześniu 2027. Innymi słowy: ostatni moment na zmianę projektu wypada dużo wcześniej niż termin ustawowy – dokładnie o tyle, ile trwa Twój zapas.

Wniosek dla projektu: twierdzenia środowiskowe warto wynieść z nadruku tam, gdzie zmiana kosztuje grosze – do kart produktu, wkładek i stopek maila. Na kartonie zostaw to, co się nie zmieni: dane firmy, kod konstrukcji, oznaczenia wymagane przepisami. Czego PPWR wymaga na nadruku, opisaliśmy we wpisie o nadruku na kartonie a PPWR.

Co zrobić z tym rokiem

Rok wystarczy na spokojne przejście, jeśli zaczniesz od inwentaryzacji, a nie od copywritingu. Poniższa kolejność najpierw usuwa ryzyko, a dopiero potem buduje nową narrację.

1. Spisz wszystkie twierdzenia środowiskowe: karty produktów, banery, nadruk na kartonie i taśmie, wkładki, stopki maili, opisy na Allegro.
2. Podziel je na trzy kupki: mam dokument, nie mam dokumentu, nie wiem. Trzecia zwykle jest największa i to ona wyznacza zakres pracy.
3. Zapytaj dostawców o dokumenty na to, co chcesz utrzymać – udział makulatury, certyfikaty z numerem licencji, deklaracje zgodności.
4. Usuń hasła z pierwszej piątki i zamień je na konkrety. Ten krok da się zrobić jednego dnia i obniża ryzyko również dziś.
5. Naprawę nadruku zaplanuj pod zapas, nie pod datę ustawy. Policz, na ile miesięcy starcza bieżące zamówienie, i odejmij ten czas od września 2027.
6. Ujednolic komunikację dla rynków zagranicznych – tam nowe zasady działają już teraz, a dwie wersje kosztują więcej niż jedna surowsza.

Jedno zastrzeżenie na koniec. Na 30 września 2026 ustawa nie jest jeszcze podpisana przez Prezydenta ani opublikowana w Dzienniku Ustaw. Data 27 września 2027 wynika z uchwalonego tekstu, ale ostatecznie potwierdzi ją dopiero publikacja.

Powiązane: Ekooznaczenia opakowań a greenwashing oraz Certyfikat FSC na opakowaniach.

Najczęściej zadawane pytania

Czy do września 2027 mogę pisać „ekologiczne opakowanie”?

Czarna lista zacznie działać dopiero 27 września 2027 roku. Zakaz wprowadzania konsumenta w błąd obowiązuje jednak od lat i UOKiK już z niego korzysta. Ryzyko postępowania istnieje więc także dzisiaj.

Czy „karton z makulatury” to twierdzenie środowiskowe?

Tak, i jest to twierdzenie dozwolone, bo da się je sprawdzić. Udział makulatury potwierdza dokument od producenta tektury, więc masz dowód na żądanie. Zakazane są dopiero przymiotniki ogólne w rodzaju „eko” albo „przyjazny środowisku”.

Wysyłam paczki do Niemiec. Czy rok przejściowy mnie obejmuje?

Nie, bo decyduje prawo kraju, w którym mieszka Twój konsument. W państwach, które wdrożyły dyrektywę w terminie, nowe zasady obowiązują od 27 września 2026 roku. Polski rok przejściowy nie obejmuje sprzedaży zagranicznej.

Czy mogę zrobić własną etykietę „opakowanie przyjazne naturze”?

Po zmianie przepisów nie będzie to dozwolone w takiej formie. Etykieta zrównoważonego rozwoju musi opierać się na systemie certyfikacji z niezależnym nadzorem strony trzeciej. Własny znaczek narysowany przez grafika tego warunku nie spełnia.

Czy ta ustawa dotyczy też gwarancji trwałości?

Tak, bo ta sama nowelizacja zmienia również ustawę o prawach konsumenta. Odroczenie do września 2027 obejmuje więc oznakowanie GARAN i zharmonizowaną informację o rękojmi. W krajach, które wdrożyły dyrektywę w terminie, oba elementy obowiązują już teraz.

Potrzebujesz pomocy z wyborem kartonu?

Jeśli prowadzisz sklep internetowy lub pakownię i nie wiesz, który rodzaj kartonu sprawdzi się przy Twoim asortymencie – napisz lub zadzwoń. Doradzimy konstrukcję, gramaturę i rozmiar bezpłatnie. CartonCraft to polski producent kartonów z Nakła Śląskiego – zamówienia realizujemy obecnie w 3–10 dni roboczych, w całej Polsce, z darmową dostawą od 500 zł.

Przejdź do sklepu z kartonami klapowymi w 119 rozmiarach, sprawdź porównanie konstrukcji 3W vs 5W albo skontaktuj się z naszym zespołem – odpowiadamy w ciągu 1 dnia roboczego. Karton w innym wymiarze zrobimy na zamówienie – wycenę przygotujemy telefonicznie albo mailowo.

Źródła

• Sejm – przebieg procesu legislacyjnego, druk 2799 – daty czytań, stanowisko Senatu i przekazanie ustawy Prezydentowi.
• Dyrektywa (UE) 2024/825 (EmpCo) – katalog zakazanych twierdzeń środowiskowych, terminy transpozycji i stosowania.
• Rzeczpospolita – zakaz greenwashingu rok później – powód odroczenia terminu i stanowisko branży spożywczej oraz UOKiK.
• CMS – tracker wdrożenia dyrektywy EmpCo – stan transpozycji w poszczególnych państwach członkowskich.
• UOKiK – postępowania w sprawie twierdzeń środowiskowych prowadzone na podstawie obowiązujących przepisów.